राम्रो मिडिया ग्रुप / सम्पादकीय
काठमाडौं । युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयले आफ्ना र मातहतका निकायमा कार्यरत कर्मचारीहरूको आचरणलाई थप मर्यादित र उत्तरदायी बनाउन नयाँ ‘कर्मचारी आचारसंहिता’ जारी गरेको छ । साविकको श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयबाट रूपान्तरण भई युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय बनेपछि प्रशासनलाई चुस्त बनाउन यो कदम चालिएको हो ।
मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायमा कार्यरत कर्मचारीको आचरणलाई निष्पक्ष, पारदर्शी, लोकतान्त्रिक एवम् सेवामूलक बनाई कार्यसम्पादन तथा सेवा प्रवाहमा प्रभावकारी ल्याउन आचारसंहिता जारी भएको मन्त्रालयले जनाएको छ । यसले कर्मचारीको आचरण र व्यवहारलाई सदाचारयुक्त, सहयोगी, सेवामुखी, अनुशासित र मर्यादित बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने मन्त्रालयको विश्वास छ ।नयाँ आचारसंहिताले कर्मचारीको व्यक्तिगत आचरण, कार्यालय व्यवहार, सेवा प्रवाह, गोपनीयता, आर्थिक अनुशासन तथा सामाजिक सञ्जाल प्रयोगसम्मका विषयलाई समेटेको छ । समग्रमा यसले मन्त्रालय मातहत एक जिम्मेवार, पारदर्शी र अनुशासित प्रशासन सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य राखेको देखिन्छ ।
आचारसंहिताअनुसार अब कर्मचारीले सेवाग्राहीसँग अनिवार्य रूपमा शिष्ट, मर्यादित र सम्मानजनक व्यवहार गर्नुपर्नेछ । प्रशासनमा पारदर्शिता कायम गर्न कुनै पनि प्रकारको घुस, उपहार, सुविधा वा अनुचित लाभ लिन नपाइने कडा व्यवस्था गरिएको छ । साथै, आफ्नो पद र अधिकारको दुरुपयोग गर्न, व्यक्तिगत स्वार्थका लागि निर्णय प्रभावित पार्न तथा सरकारी स्रोत–साधन निजी प्रयोजनमा प्रयोग गर्न पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ ।
मन्त्रालयले कार्यालय समयको पूर्ण पालना गर्न, निर्धारित पोशाक लगाई शिष्ट व्यवहार अपनाउन, सहकर्मीसँग सहयोगी सम्बन्ध कायम गर्न र कार्यालयको गोपनीयता संरक्षण गर्न कर्मचारीलाई निर्देशन दिएको छ । निर्णय प्रक्रिया, कागजात तथा सेवाग्राहीसँग सम्बन्धित संवेदनशील जानकारी अनधिकृत रूपमा सार्वजनिक गर्न नपाइने कुरालाई संहितामा विशेष जोड दिइएको छ ।
बढ्दो डिजिटल माध्यमलाई ध्यानमा राख्दै आचारसंहिताले सामाजिक सञ्जालको प्रयोगलाई समेत कडा रूपमा व्यवस्थित गरेको छ । अब कार्यालय अवधिमा मोबाइल तथा कम्प्युटरमार्फत व्यक्तिगत प्रयोजनका लागि सामाजिक सञ्जालको प्रयोगमा पूर्ण रोक लगाइएको छ । पदीय हैसियतबाट मन्त्रालय वा निकायका नामबाट सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गर्दा व्यक्तिगत पहिचान समेत खोल्न नपाइने व्यवस्था गरिएको छ ।त्यस्तै, आधुनिक प्रविधिको सन्दर्भमा कर्मचारीले कृत्रिम बुद्धिमता (एआई), तथ्यांक विश्लेषण, मेसिन सिकाई लगायतका प्रविधिको प्रयोग गर्दा गोपनीयता, निष्पक्षता र उत्तरदायित्वको सिद्धान्त पालना गर्नुपर्ने अनिवार्य नियम बनाइएको छ ।
कार्यालय समय बाहेकको समयमा समेत सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्दा सेवाको मर्यादा र आस्थामा आँच नआउने गरी व्यावसायिक आचारसंहिताको अधीनमा रही उच्चतम सतर्कता अपनाउनुपर्ने नीति ल्याइएको छ । सरकारी नीतिविरुद्ध भ्रम फैलाउने, संस्थाको प्रतिष्ठामा आँच पुग्ने सामग्री प्रकाशन गर्ने वा गोप्य सूचना सार्वजनिक गर्ने कार्यलाई अनुशासनहीनता मानेर कारबाही गरिने संहितामा उल्लेख छ ।
कार्यस्थललाई सुरक्षित र समावेशी बनाउन कर्मचारीले लैंगिक समानता, समावेशिता, मानवअधिकार र पेसागत नैतिकताको सम्मान गर्नुपर्ने प्रावधान राखिएको छ । कार्यालयमा कुनै पनि प्रकारको विभेद, दुर्व्यवहार वा यौनजन्य उत्पीडन गर्न नहुने कुरामा मन्त्रालयले शून्य सहनशीलताको नीति लिएको छ ।
यो आचारसंहिताको पालना नगरेमा प्रचलित कानुनअनुसार विभागीय कारबाही हुने मन्त्रालयले जनाएको छ । नयाँ व्यवस्थाअनुसार सबै कर्मचारीले आचारसंहिताको पालना गर्ने प्रतिबद्धतासहित हस्ताक्षर गर्नुपर्ने व्यवस्था समेत गरिएको छ, जसले सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी, पारदर्शी र सेवामुखी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
